(ភ្នំពេញ)៖ កម្ពុជា ពុំបានយកប្រាសាទបុរាណធ្វើជាទីតាំងយោធានោះទេ។
នេះបើយោងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ ចុះថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦។
ក្រសួងវប្បធម៌ បានលើកឡើងយ៉ាងដូច្នេះថាការអះអាងដោយគ្មានមូលដ្ឋាន ក្នុងពេលថ្មីៗ ពីសំណាក់មន្ត្រីអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធរបស់ថៃ ជាពិសេសការលើកឡើងរបស់លោក Prapas Sonjaidee នាយកមជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មានស្ថានការណ៍ថៃ-កម្ពុជា (JIC) និង លោក Phanombut Chantharachote អគ្គនាយកនៃ នាយកដ្ឋានវិចិត្រសិល្បៈថៃ ដោយបានចោទប្រកាន់ថាកម្ពុជាបានប្រើប្រាស់ទីតាំងប្រាសាទបុរាណ ជាមូលដ្ឋានយោធា។ ក្នុងនោះក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ ចាត់ទុកថា ការលើកឡើងទាំងនេះគឺជាចេតនាបំភ្លៃព័ត៌មាន គេចមិនទទួលខុសត្រូវពី ការបំផ្លិចបំផ្លាញប្រាសាទ និងបង្កើតព័ត៌មានក្លែងក្លាយ ដើម្បីបង្កការយល់ច្រឡំដល់សាធារណជនទូទៅ។
ក្រសួងវប្បធម៌កម្ពុជាបញ្ជាក់ថា៖ ក្នុងនាមជាប្រទេសមួយ ដែលមានអរិយធម៌ វប្បធម៌ ប្រវត្តិសាស្ត្រសម្បូរបែប និងជារដ្ឋភាគីនៃអនុសញ្ញា ឆ្នាំ១៩៥៤ និងពិធីសារទាំងពីររបស់អនុសញ្ញានេះ ព្រមទាំងអនុសញ្ញាឆ្នាំ១៩៧២ របស់អង្គការយូណេស្កូ កម្ពុជា ប្រកាន់ជំហរដាច់ខាតប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ក្នុងការការពារថែរក្សាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ដោយគ្រប់ទីតាំង បេតិកភណ្ឌទាំងអស់នៅទូទាំងប្រទេសទទួលបានអាទិភាពខ្ពស់ក្នុងការអភិរក្ស លើកតម្លៃ ការស្រាវជ្រាវ អប់រំ សកម្មភាពសាសនា ទេសចរណ៍ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ។ កម្ពុជាមិនមែនជារដ្ឋដែលធ្លាប់បំផ្លាញបេតិកភណ្ឌ វប្បធម៌ឡើយ និងពុំមានទីតាំងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ណាមួយត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានយោធានោះទេ។
ផ្ទុយទៅវិញ សកម្មភាពឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើកម្ពុជា បានបង្កឱ្យមានការបំផ្លិចបំផ្លាញ និងការខូចខាត ប្រាសាទបុរាណ និងទីតាំងបេតិកភណ្ឌមួយចំនួនដែលស្ថិតនៅក្នុងដែនដីក្រោមអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា ដោយរួមទាំង ប្រាសាទព្រះវិហារ ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាក្របី ស្ពានទ័ព (ស្ថិតនៅប្រហែល៧០គីឡូម៉ែត្រពីព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ) និងតំបន់បុរាណវិទ្យាមួយចំនួនផ្សេងទៀត។
មកទល់បច្ចុប្បន្ន ទីតាំងបេតិកភណ្ឌមួយចំនួនដូចជា ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាក្របី ប្រាសាទខ្នារ ត្រូវបាន អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធរបស់ថៃ កាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់ និងកំពុងធ្វើឱ្យប្រែប្រួលស្ថានភាពជាក់ស្តែងលើដី (Fait accompli) និងការប៉ុនប៉ងបង្កើតក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ក្លែងក្លាយ ក្នុងគោលបំណងយកទីតាំងទាំងនោះជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួន។ លើសពីនេះ វត្ថុបុរាណមួយចំនួនត្រូវបានអាជ្ញាធរថៃយកចេញដោយខុសច្បាប់ពីប្រាសាទខ្នាររបស់កម្ពុជា។
ក្នុងន័យនេះ កម្ពុជាប្រឆាំងដាច់ខាតចំពោះគ្រប់ប្រភេទសកម្មភាពឯកតោភាគីរបស់ថៃនៅប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាក្របី ប្រាសាទខ្នារ ដោយរួមទាំងសកម្មភាពសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ បណ្តាញអគ្គិសនី ព្រឹត្តិការណ៍នានា ទាំងទេសចរណ៍ និងសាសនា ក៏ដូចជាគម្រោងជួសជុលដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីកម្ពុជា។ សកម្មភាពទាំងនេះគឺជា ចេតនាពង្រឹងការកាន់កាប់ដែនដីដោយខុសច្បាប់ និងផ្ទុយទាំងស្រុងទៅនឹងច្បាប់អន្តរជាតិ។
ក្រសួងវប្បធម៌ បន្តទៀតថាប្រាសាទព្រះវិហារ ទទួលរងនូវសោកនាដកម្មធ្ងន់ធ្ងរ ពីការបាញ់បំផ្លាញរបស់យោធាថៃក្នុងអំឡុងខែកក្កដា និងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ (ដូចមានរូបភាពវីដេអូបញ្ជាក់) ដែលក្នុងនោះ ៥៦២ទីតាំង ត្រូវបានបំផ្លាញដោយអាវុធធន់ធ្ងន់ ដោយបានធ្វើឱ្យថ្មប្រាសាទខ្ទេចរូបរាងជាង៧ម៉ឺនបំណែក។ ការវាយប្រហារដោយមិនរើសគោលដៅរបស់យោធាថៃ បានបំផ្លាញទាំងស្រុងនូវលទ្ធផលនៃការស្តារប្រាសាទព្រះវិហារឡើងវិញរបស់ស្ថាប័នជាតិនិងអន្តរជាតិជាង១០ឆ្នាំ កន្លងមកនេះ ដោយរួមទាំងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈ និងបង្កការជម្លៀសប្រជាជនជាង ១៦.០០០នាក់ ពីតំបន់ បេតិកភណ្ឌ ហើយប្រជាជនមួយចំនួននៅមិនទាន់អាចត្រលប់ទៅកាន់លំនៅឋានវិញនៅឡើយដោយកត្តាសន្តិសុខ និងសុវត្ថិភាព។
ការខូចខាតប្រាសាទព្រះវិហារត្រូវបានពិនិត្យវាយតម្លៃចងក្រងជាឯកសារ ហើយក៏ត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់ ដោយ របាយការណ៍របស់អ្នកជំនាញការជាតិនិងអន្តរជាតិផងដែរ។
លើសពីនេះទៅទៀតប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ជាទីសក្ការៈរបស់ប្រជាជនខ្មែរ ជាទីតាំងដែលអាជ្ញាធរជាតិកម្ពុជា និងដៃគូអន្តរជាតិពង្រឹងកិច្ចសហការអភិរក្ស ជាទីតាំងសិក្សាស្រាវជ្រាវបុរាណវិទ្យា ជាទីកន្លែងសម្រាប់អប់រំ ជាទីតាំង គោរពបូជាតាមប្រពៃណីសាសនាខ្មែរ និងជាទីតាំងទទួលស្វាគមន៍ទេសចរណ៍ជាតិ-អន្តរជាតិជារៀងរាល់ថ្ងៃ រួមទាំង ទេសចរជាប្រជាជនថៃក៏ធ្លាប់ឡើងទស្សនា ហើយក៏បានដឹងច្បាស់ថាប្រាសាទព្រះវិហារមិនមែនជាទីតាំងយោធានោះដែរ៕
